Vectorium Blog Posts

Insights from the Vectorium team on software, technology, digital transformation and engineering culture.

Ölçeklenebilir Yazılım Altyapısı

Bu yazı, ürün büyüdükçe artan trafik ve veri yüküne rağmen sistemin stabil kalması için gerekli mimari kararları anlatır. Yük testi ve kapasite planlama ile başlar; cache/queue katmanları, veritabanı ölçekleme stratejileri (read replica, partition, sharding), mikroservis–monolit dengesi, CI/CD ve observability (log–metric–trace) gibi temel bileşenleri pratik bir çerçevede ele alır. Son bölümde SLO/SRE yaklaşımıyla “çalışıyor” değil “ölçülebilir şekilde güvenilir” altyapı hedeflenir.

·

1) Ölçeklenebilirlik tam olarak nedir?

    Kullanıcı sayısı 10x artınca sistemin lineer veya kontrollü şekilde büyüyebilmesi

    Performans (latency) ve hata oranının (error rate) SLO içinde kalması

    Maliyetlerin büyümeyi boğmaması (cost efficiency)

    2) İlk adım: Ölçmeden ölçeklenmez

      Kritik akışları belirleyin (login, ödeme, arama, sipariş vb.)

      KPI + SLO tanımlayın (p95 latency, error rate, availability)

      Yük testi senaryosu: “peak hour”, “kampanya”, “batch işleri”

      3) Monolit vs Mikroservis: doğru soru “ne zaman?”

        Erken aşamada: iyi yapılandırılmış modüler monolit çoğu zaman daha hızlıdır

        Trafik/organizasyon büyüyünce: sınırları net servisleri ayırmak anlamlıdır

        Anti-pattern: erken mikroservis → devops maliyeti + karmaşıklık patlaması

        4) Cache, Queue ve Async tasarım

          Cache (Redis): sıcak veri, oturum, ürün listeleme, rate limiting

          Queue (Kafka/Rabbit): e-posta, bildirim, raporlama, entegrasyon işleri

          Strateji: kritik yolu kısalt, yan işleri asenkrona al

          5) Veritabanı ölçekleme

            Read Replica: okuma yükünü ayır

            Partitioning: büyük tabloları böl

            Sharding: ölçek zorunluysa yatay parçalama

            Data model: indeks, query plan, migration disiplin

            6) Observability + CI/CD = güvenli hız

              Log–Metric–Trace ile “neden yavaşladı?” sorusunu dakikalar içinde yanıtla

              CI/CD ile küçük değişiklik, sık release, hızlı rollback

              Feature flag ile risk azaltma

              7) SRE yaklaşımı: stabilite bir ürün özelliğidir

                SLO ihlalinde “özellik geliştirme” yerine “stabilizasyon” önceliği

                On-call, runbook, incident postmortem kültürü