1) Ölçeklenebilirlik tam olarak nedir?
Kullanıcı sayısı 10x artınca sistemin lineer veya kontrollü şekilde büyüyebilmesi
Performans (latency) ve hata oranının (error rate) SLO içinde kalması
Maliyetlerin büyümeyi boğmaması (cost efficiency)
2) İlk adım: Ölçmeden ölçeklenmez
Kritik akışları belirleyin (login, ödeme, arama, sipariş vb.)
KPI + SLO tanımlayın (p95 latency, error rate, availability)
Yük testi senaryosu: “peak hour”, “kampanya”, “batch işleri”
3) Monolit vs Mikroservis: doğru soru “ne zaman?”
Erken aşamada: iyi yapılandırılmış modüler monolit çoğu zaman daha hızlıdır
Trafik/organizasyon büyüyünce: sınırları net servisleri ayırmak anlamlıdır
Anti-pattern: erken mikroservis → devops maliyeti + karmaşıklık patlaması
4) Cache, Queue ve Async tasarım
Cache (Redis): sıcak veri, oturum, ürün listeleme, rate limiting
Queue (Kafka/Rabbit): e-posta, bildirim, raporlama, entegrasyon işleri
Strateji: kritik yolu kısalt, yan işleri asenkrona al
5) Veritabanı ölçekleme
Read Replica: okuma yükünü ayır
Partitioning: büyük tabloları böl
Sharding: ölçek zorunluysa yatay parçalama
Data model: indeks, query plan, migration disiplin
6) Observability + CI/CD = güvenli hız
Log–Metric–Trace ile “neden yavaşladı?” sorusunu dakikalar içinde yanıtla
CI/CD ile küçük değişiklik, sık release, hızlı rollback
Feature flag ile risk azaltma
7) SRE yaklaşımı: stabilite bir ürün özelliğidir
SLO ihlalinde “özellik geliştirme” yerine “stabilizasyon” önceliği
On-call, runbook, incident postmortem kültürü
Kullanıcı sayısı 10x artınca sistemin lineer veya kontrollü şekilde büyüyebilmesi
Performans (latency) ve hata oranının (error rate) SLO içinde kalması
Maliyetlerin büyümeyi boğmaması (cost efficiency)
2) İlk adım: Ölçmeden ölçeklenmez
Kritik akışları belirleyin (login, ödeme, arama, sipariş vb.)
KPI + SLO tanımlayın (p95 latency, error rate, availability)
Yük testi senaryosu: “peak hour”, “kampanya”, “batch işleri”
3) Monolit vs Mikroservis: doğru soru “ne zaman?”
Erken aşamada: iyi yapılandırılmış modüler monolit çoğu zaman daha hızlıdır
Trafik/organizasyon büyüyünce: sınırları net servisleri ayırmak anlamlıdır
Anti-pattern: erken mikroservis → devops maliyeti + karmaşıklık patlaması
4) Cache, Queue ve Async tasarım
Cache (Redis): sıcak veri, oturum, ürün listeleme, rate limiting
Queue (Kafka/Rabbit): e-posta, bildirim, raporlama, entegrasyon işleri
Strateji: kritik yolu kısalt, yan işleri asenkrona al
5) Veritabanı ölçekleme
Read Replica: okuma yükünü ayır
Partitioning: büyük tabloları böl
Sharding: ölçek zorunluysa yatay parçalama
Data model: indeks, query plan, migration disiplin
6) Observability + CI/CD = güvenli hız
Log–Metric–Trace ile “neden yavaşladı?” sorusunu dakikalar içinde yanıtla
CI/CD ile küçük değişiklik, sık release, hızlı rollback
Feature flag ile risk azaltma
7) SRE yaklaşımı: stabilite bir ürün özelliğidir
SLO ihlalinde “özellik geliştirme” yerine “stabilizasyon” önceliği
On-call, runbook, incident postmortem kültürü
Kritik akışları belirleyin (login, ödeme, arama, sipariş vb.)
KPI + SLO tanımlayın (p95 latency, error rate, availability)
Yük testi senaryosu: “peak hour”, “kampanya”, “batch işleri”
3) Monolit vs Mikroservis: doğru soru “ne zaman?”
Erken aşamada: iyi yapılandırılmış modüler monolit çoğu zaman daha hızlıdır
Trafik/organizasyon büyüyünce: sınırları net servisleri ayırmak anlamlıdır
Anti-pattern: erken mikroservis → devops maliyeti + karmaşıklık patlaması
4) Cache, Queue ve Async tasarım
Cache (Redis): sıcak veri, oturum, ürün listeleme, rate limiting
Queue (Kafka/Rabbit): e-posta, bildirim, raporlama, entegrasyon işleri
Strateji: kritik yolu kısalt, yan işleri asenkrona al
5) Veritabanı ölçekleme
Read Replica: okuma yükünü ayır
Partitioning: büyük tabloları böl
Sharding: ölçek zorunluysa yatay parçalama
Data model: indeks, query plan, migration disiplin
6) Observability + CI/CD = güvenli hız
Log–Metric–Trace ile “neden yavaşladı?” sorusunu dakikalar içinde yanıtla
CI/CD ile küçük değişiklik, sık release, hızlı rollback
Feature flag ile risk azaltma
7) SRE yaklaşımı: stabilite bir ürün özelliğidir
SLO ihlalinde “özellik geliştirme” yerine “stabilizasyon” önceliği
On-call, runbook, incident postmortem kültürü
Erken aşamada: iyi yapılandırılmış modüler monolit çoğu zaman daha hızlıdır
Trafik/organizasyon büyüyünce: sınırları net servisleri ayırmak anlamlıdır
Anti-pattern: erken mikroservis → devops maliyeti + karmaşıklık patlaması
4) Cache, Queue ve Async tasarım
Cache (Redis): sıcak veri, oturum, ürün listeleme, rate limiting
Queue (Kafka/Rabbit): e-posta, bildirim, raporlama, entegrasyon işleri
Strateji: kritik yolu kısalt, yan işleri asenkrona al
5) Veritabanı ölçekleme
Read Replica: okuma yükünü ayır
Partitioning: büyük tabloları böl
Sharding: ölçek zorunluysa yatay parçalama
Data model: indeks, query plan, migration disiplin
6) Observability + CI/CD = güvenli hız
Log–Metric–Trace ile “neden yavaşladı?” sorusunu dakikalar içinde yanıtla
CI/CD ile küçük değişiklik, sık release, hızlı rollback
Feature flag ile risk azaltma
7) SRE yaklaşımı: stabilite bir ürün özelliğidir
SLO ihlalinde “özellik geliştirme” yerine “stabilizasyon” önceliği
On-call, runbook, incident postmortem kültürü
Cache (Redis): sıcak veri, oturum, ürün listeleme, rate limiting
Queue (Kafka/Rabbit): e-posta, bildirim, raporlama, entegrasyon işleri
Strateji: kritik yolu kısalt, yan işleri asenkrona al
5) Veritabanı ölçekleme
Read Replica: okuma yükünü ayır
Partitioning: büyük tabloları böl
Sharding: ölçek zorunluysa yatay parçalama
Data model: indeks, query plan, migration disiplin
6) Observability + CI/CD = güvenli hız
Log–Metric–Trace ile “neden yavaşladı?” sorusunu dakikalar içinde yanıtla
CI/CD ile küçük değişiklik, sık release, hızlı rollback
Feature flag ile risk azaltma
7) SRE yaklaşımı: stabilite bir ürün özelliğidir
SLO ihlalinde “özellik geliştirme” yerine “stabilizasyon” önceliği
On-call, runbook, incident postmortem kültürü
Read Replica: okuma yükünü ayır
Partitioning: büyük tabloları böl
Sharding: ölçek zorunluysa yatay parçalama
Data model: indeks, query plan, migration disiplin
6) Observability + CI/CD = güvenli hız
Log–Metric–Trace ile “neden yavaşladı?” sorusunu dakikalar içinde yanıtla
CI/CD ile küçük değişiklik, sık release, hızlı rollback
Feature flag ile risk azaltma
7) SRE yaklaşımı: stabilite bir ürün özelliğidir
SLO ihlalinde “özellik geliştirme” yerine “stabilizasyon” önceliği
On-call, runbook, incident postmortem kültürü
Log–Metric–Trace ile “neden yavaşladı?” sorusunu dakikalar içinde yanıtla
CI/CD ile küçük değişiklik, sık release, hızlı rollback
Feature flag ile risk azaltma
7) SRE yaklaşımı: stabilite bir ürün özelliğidir
SLO ihlalinde “özellik geliştirme” yerine “stabilizasyon” önceliği
On-call, runbook, incident postmortem kültürü
SLO ihlalinde “özellik geliştirme” yerine “stabilizasyon” önceliği
On-call, runbook, incident postmortem kültürü